Trzęsienie ziemi M7,7 na półwyspie Azuero w Panamie, 9 października 2026

Co się wydarzyło 9 października

W piątek 9 października 2026 roku o 12:56 czasu lokalnego (17:56 UTC) pod półwyspem Azuero w środkowej Panamie doszło do płytkiego trzęsienia ziemi. USGS ocenia jego magnitudę na Mww 7,7 i umieszcza epicentrum 12 km na zachód-południowy zachód od Pitaloza Arriba, a ognisko na głębokości około 12,6 km. W pierwszych godzinach wartość ta się zmieniała: USGS podała najpierw 8,0, potem 7,6, by ostatecznie przyjąć 7,7. Panamski Instituto de Geociencias i SINAPROC posługują się wartością 7,5, po wcześniejszym krajowym szacunku 7,2.

Wstrząs odczuto w całym kraju, a USGS zebrała 1969 zgłoszeń od świadków. System USGS PAGER, który szacuje skutki na podstawie modeli, a nie raportów z terenu, w wersji przywoływanej 9 października wydał alert czerwony dla strat gospodarczych (od 1 do 20 procent PKB Panamy) i alert żółty dla ofiar śmiertelnych wywołanych wstrząsami. Poziomy alertów zmieniały się w kolejnych wersjach; przyjęty przez nas alert ogólny jest pomarańczowy.

W ciągu kilku minut amerykańska Narodowa Służba Meteorologiczna (NWS) wydała ostrzeżenia przed tsunami dla Panamy, Kolumbii, Ekwadoru, Nikaragui i Gwatemali. Amerykański system ostrzegania przed tsunami odwołał później alarm dla wybrzeży Panamy i nie odnotowano żadnych szkód spowodowanych przez tsunami.

Bilans strat i ofiar

Potwierdzono jedną ofiarę śmiertelną. 68-letnia Elena Barría z Macaracas w prowincji Los Santos została ciężko ranna, gdy zawaliła się ściana jej domu. Caja de Seguro Social, panamski zakład ubezpieczeń społecznych, potwierdziła 14 października, że kobieta zmarła w szpitalu w stolicy kraju, o czym donosiła m.in. agencja Prensa Latina. Od 9 do 13 października władze nie zgłaszały żadnych ofiar śmiertelnych.

Od 10 października SINAPROC naliczył 27 osób z lekkimi obrażeniami; liczba ta nie zmieniła się w raportach z 15 i 17 października: 17 w prowincji Coclé, 6 w Los Santos, 2 w Panamá Oeste, 1 w Herrera i 1 w Veraguas. Oficjalnie nie zgłoszono żadnych osób zaginionych.

Znacznie większe są straty w zasobach mieszkaniowych. Raport SINAPROC i Centrum Operacji Kryzysowych z 17 października (godz. 15:10), streszczony przez Eco TV Panamá, podawał:

• 7933 skontrolowane domy i 26 018 osób bezpośrednio poszkodowanych
• 1952 domy całkowicie zniszczone, 4857 z umiarkowanymi lub częściowymi uszkodzeniami i 1124 z lekkimi uszkodzeniami
• 3827 osób w 55 czynnych schroniskach
• szkody w dziesięciu prowincjach i w komarce Ngäbe-Buglé, przy czym 74% skontrolowanych domów znajduje się w prowincjach Los Santos i Herrera

Liczby te rosną w miarę, jak rzeczoznawcy docierają do odizolowanych wsi. 14 października SINAPROC wymieniał 13 623 poszkodowanych i 3696 osób w 45 schroniskach; jego komunikat z 15 października wskazywał dodatkowo 576 szkół i 42 placówki ochrony zdrowia, które ucierpiały. Inne zestawienie danych z 17 października podaje 27 017 poszkodowanych, więc łączna liczba nie jest jeszcze ustalona.

Szczegóły z poszczególnych regionów uzupełniają ten obraz. Według stanu na 13 października w prowincji Herrera uszkodzonych było 498 domów, doszło do 32 osuwisk, a 11 miejscowości zostało całkowicie odciętych od świata. W Veraguas uszkodzonych było 614 domów, na dużym obszarze zabrakło prądu, wody i internetu, a ponad 2044 osoby przebywały w 16 schroniskach, głównie w Mariato. W prowincji Coclé SINAPROC zgłosił 11 października 229 uszkodzonych budynków mieszkalnych, a także sześć hoteli, 32 szkoły, 10 kościołów, 10 budynków rządowych i kładkę dla pieszych. Ratownicy sprawdzili stan katedry św. Jana Chrzciciela w Penonomé, a w miejscowości Atalaya zawaliła się część wieży Bazyliki Mniejszej. CBS News informowała o dużych szczelinach wzdłuż dróg w Veraguas i o braku uszkodzeń drapaczy chmur w stolicy.

Dlaczego półwysep Azuero

Panama leży na niewielkim bloku skorupy ziemskiej zwanym mikropłytą panamską. Od północnego zachodu wsuwa się pod nią płyta Kokosowa, od południowego wschodu płyta Nazca, a rozdziela je prawoskrętna strefa spękań Panamy w pobliżu 82° W. Na wschód od tej strefy południowa krawędź mikropłyty jest sejsmicznie spokojna i odkształca się głównie w wyniku bocznych ruchów przesuwczych, a nie nasunięć związanych z subdukcją.

Ruch ten przejmuje Pas Deformacji Południowej Panamy, w którym przemieszczenie lewoskrętne szacuje się na od 20 do 25 mm rocznie. Uskok Azuero-Soná to duże odgałęzienie tego pasa o przebiegu zachód-północny zachód, przecinające półwysep; według badania z 2010 roku, przywoływanego przez Hubbarda i Bradleya, tempo przemieszczeń na nim wynosi od 5 do 7 mm rocznie. Tensor momentu sejsmicznego wyznaczony przez USGS wskazuje na lewoskrętny uskok przesuwczy, a dyrektor Instituto de Geociencias przypisał trzęsienie systemowi Azuero-Soná. Analiza satelitarnych danych radarowych wskazuje na niemal czysto przesuwcze rozerwanie tego uskoku między Tonosí a Mariato, być może przechodzące dalej na odcinek podmorski. Ponieważ rozerwanie było płytkie, wstrząsy w jego pobliżu były bardzo silne, a maksymalna intensywność osiągnęła IX stopień w zmodyfikowanej skali Mercallego (MMI).

Na tle wcześniejszych trzęsień

Wstrząs określa się jako najsilniejsze trzęsienie ziemi w Panamie od 1882 roku i największe trzęsienie lądowe w udokumentowanej historii kraju. Zjawisko z 7 września 1882 roku, o magnitudzie szacowanej na Ms od 7,9 do 8,3, nastąpiło pod dnem Morza Karaibskiego w pobliżu San Blas, wywołało tsunami o wysokości około 3 m i zabiło około 250 osób. Jego magnituda jest niepewna i mogło ono być silniejsze od trzęsienia z 2026 roku.

Na samym półwyspie Azuero w 1913 roku doszło do trzęsienia o magnitudzie 6,7. Większość pozostałych silnych wstrząsów w regionie miała miejsce w pobliżu granicy z Kostaryką lub w strefie spękań Panamy: Ms 7,7 w 1934 roku, M7,4 w 1991 roku (23 ofiary śmiertelne) oraz Mw od 6,2 do 6,5 w rejonie Burica w 2002 roku. Krajowe Centrum Informacji o Trzęsieniach Ziemi USGS (NEIC) przekazało agencji Bloomberg, że było to najsilniejsze trzęsienie w tej części Panamy co najmniej od 1951 roku.

Co pokazuje nasz symulator

HazardSim traktuje trzęsienie jako pojedynczy punkt o współrzędnych 7,5868; -80,769 i wyznacza wokół niego okrągłe strefy intensywności. Według modelu w miejscowościach z OpenStreetMap w strefie intensywności 8 (promień 47 km) mieszka 12 543 osób, w strefie intensywności 7 (97 km) 218 382, a w strefie intensywności 6 (186 km) 440 031. Najbliższe miejscowości to Llano de Piedra (24 km, intensywność 8,8), Macaracas (29 km, 8,6) oraz Ocú, Pesé i Tonosí (od 40 do 41 km, około 8,2).

Wartości te są bliskie zgłoszonemu maksimum IX w skali MMI, a Macaracas, wysoko na tej liście, to miejscowość, w której doszło do jedynego potwierdzonego zgonu. Model jest jednak uproszczony. Rozerwanie przesuwcze przy magnitudzie 7,7 ciągnie się wzdłuż uskoku przez kilkadziesiąt kilometrów, w tym przypadku między Tonosí a Mariato, więc miejsca położone wzdłuż tej linii mogą doświadczać silniejszych wstrząsów, niż wynikałoby z ich odległości od epicentrum. Przykładem jest Mariato, gdzie znajduje się wiele schronisk w Veraguas. Liczby obejmują też wyłącznie miejscowości naniesione na mapę, a nie rozproszone wiejskie domostwa, które stanowią znaczną część zabudowy półwyspu.

Wstrząsy wtórne i akcja pomocowa

Około dwóch i pół godziny po wstrząsie głównym nastąpił wstrząs wtórny o magnitudzie 6,6, a USGS odnotowała też wstrząs M5,8 w pobliżu El Cacao. Późnym wieczorem 9 października dyrektor Centrum Operacji Kryzysowych powiedział CNN en Español, że zarejestrowano 147 wstrząsów wtórnych. Później doszło do kolejnych kilkuset.

W sobotę 10 października rząd ogłosił stan wyjątkowy. 16 października poinformował o udzieleniu pomocy 22 400 osobom i 6800 rodzinom; czynnych było 46 schronisk. Reporterzy opisywali uszkodzone mosty i drogi, które odcinały szlaki komunikacyjne w środkowej Panamie, a nagrania z Tonosí pokazywały mieszkańców, którzy przez ponad dobę nie mieli wody ani prądu, podczas gdy ziemia wciąż się trzęsła.

▶

Relacje z Penonomé opisują moment wstrząsu i zniszczenia tamtejszych budynków.

▶